Fajerwerki: zakaz w Holandii, w Polsce wciąż bez ustawy

W Polsce można używać fajerwerków w miejscach publicznych jedynie 31 grudnia i 1 stycznia – poinformowała we wtorek Komenda Stołeczna Policji. Dodatkowo niektóre samorządy w Polsce lokalnie zaostrzają przepisy.

W listopadzie Rada Miasta Krakowa przyjęła uchwałę w sprawie „wprowadzenia zakazu odpalania fajerwerków, petard, ogni sztucznych i innych materiałów pirotechnicznych widowiskowych w okresie całorocznym na terenie Gminy Miejskiej Kraków”. Nowe przepisy mają obowiązywać od 2026 r. z wyłączeniem najbliższej nocy sylwestrowej. Również wojewoda lubelski Krzysztof Komorski wydał 19 grudnia rozporządzenie zakazujące wyrobów pirotechnicznych na terenie województwa lubelskiego od 24 grudnia 2025 r. do 31 stycznia 2026 r. z wyjątkiem 31 grudnia 2025 r. i 1 stycznia 2026 r.

Z kolei od 2019 r. całoroczny zakaz, motywowany sąsiedztwem tatrzańskiego Parku Narodowego oraz dużą liczbą drewnianej zabudowy, obowiązuje w Zakopanem. Uchwała Rady Miasta zakazuje pod karą grzywny odpalania fajerwerków, petard, ogni sztucznych i innych materiałów pirotechnicznych przez cały rok na terenie Zakopanego, ale tylko w miejscach dostępnych publicznie. Nie obowiązuje więc na prywatnych posesjach. W Warszawie od 2018 r. zamiast pokazów fajerwerków miasto organizuje pokazy laserowe. Rada Miasta nie wprowadziła jednak oficjalnego zakazu, choć każdego roku apeluje o rezygnację z używania petard i fajerwerków, aby zadbać o bezpieczeństwo zwierząt.

Ewentualne bezwzględne zakazy mogłyby nie mieć wystarczających podstaw prawnych, bo w Polsce nie udało się dotąd uchwalić ustawy zakazującej stosowania fajerwerków, choć obrońcy praw zwierząt wielokrotnie składali takie projekty w różnych kadencjach Sejmu. W obecnej kadencji do sejmowej Komisji Nadzwyczajnej ds. Ochrony Zwierząt trafiły dwa poselskie projekty w tej sprawie.

Projekt lewicy przewiduje, że rada gminy mogłaby wprowadzić ograniczenie lub zakaz używania wyrobów pirotechnicznych widowiskowych klasy F2 i F3 (różnicowanych ze względu na kwestie bezpieczeństwa) oraz zakaz prowadzenia handlu okrężnego tymi wyrobami. Projekt Koalicji Obywatelskiej zakazuje używania wyrobów klasy F3, jednocześnie pozwalając radzie gminy wyznaczyć dni 31 grudnia i 1 stycznia, kiedy zakaz nie obowiązuje.

Zgodnie z Ustawą o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego wyroby pirotechniczne wprowadzane do obrotu klasyfikuje się według sposobu użycia, przeznaczenia i stopnia zagrożenia, w tym poziomu hałasu. Wyroby widowiskowe dzielą się na cztery grupy: F1, F2, F3 i F4. Fajerwerki typu F1, F2 i F3 nie wymagają one pozwolenia na użytkowanie, ale mogą je kupić wyłącznie osoby pełnoletnie. Typ F1 (m.in. zimne ognie, małe fontanny) to wyroby pirotechniczne, które charakteryzują się bardzo niskim zagrożeniem dla zdrowia i życia, a także nieistotnym poziomem hałasu. Są one przeznaczone do użytku w budynkach i na zewnątrz. Natomiast fajerwerki typu F2 są przeznaczone wyłącznie do użytku zewnętrznego, jednak ich poziom zagrożenia i hałasu jest wciąż niski. Mogą to być m.in. rzymskie ognie i małe rakiety. Z kolei wyroby klasy F3 to m.in. petardy i rakiety posiadające średni stopień zagrożenia zdrowia i życia. Te przeznaczone są do użytku na otwartych powierzchniach. Typ F4 przeznaczony jest do zastosowań profesjonalnych i jego używanie wymaga wiedzy specjalistycznej.

Za niewłaściwe korzystanie z fajerwerków w Polsce można zostać ukaranym. Według art. 51 Kodeksu wykroczeń za zakłócenie spokoju, porządku, spoczynku nocnego poprzez korzystanie z fajerwerków może grozić areszt do 30 dni, ograniczenie wolności na 1 miesiąc lub grzywna do 5 tys. zł. Również za nieostrożne obchodzenie się z ogniem lub materiałami wybuchowymi – zgodnie z art. 82 i 83 Kodeksu wykroczeń – grozi areszt do 30 dni, grzywna do 5 tys. zł lub nagana.

Są jednak państwa, w których kupowanie i użytkowanie fajerwerków bez zezwolenia jest całkowicie zabronione. Takie zasady obowiązują w Irlandii, gdzie za posiadanie nielicencjonowanych fajerwerków grozi kara grzywny do 10 tys. euro lub 5 lat więzienia.

Podobne zasady wprowadzane są w Holandii, której Senat zagłosował 1 lipca br. za ogólnokrajowym zakazem używania fajerwerków. Zakaz ma wejść w życie w Sylwestra 2026/27. Mimo to w niektórych gminach w Holandii zakazy już obowiązują, dotyczą one m.in. okolic szpitali, schronisk dla zwierząt czy niektórych osiedli mieszkaniowych.

W 2025 r. fajerwerki w Holandii nadal można kupić w okresie od 29 do 31 grudnia. Według strony rządowej Holandii obecnie fajerwerki typu F2 mogą zakupić i użytkować osoby powyżej 16 roku życia, w przypadku zimnych ogni, które zaliczają się do typu F1, należy mieć ukończone 12 lat. Użycie materiałów pirotechnicznych jest dozwolone 31 grudnia między godz. 18 a godz. 2 w nocy 1 stycznia. Użycie fajerwerków poza tymi godzinami grozi konfiskatą i grzywną w wysokości od 100 do 400 euro.

W Niemczech również można kupić fajerwerki typu F1 i F2 w okresie od 29 do 31 grudnia. Tylko te pierwsze (tzw. zimne ognie) mogą być używane przez cały rok przez osoby powyżej 12 roku życia, natomiast fajerwerki typu F2 używać mogą wyłącznie przez osoby powyżej 18 roku życia między 29 a 31 grudnia. Z kolei, aby użyć materiałów pirotechnicznych typu F3 i F4, wymagane jest specjalne zezwolenie. Używanie fajerwerków w sąsiedztwie kościołów, szpitali czy domów opieki jest zabronione. Również w niektórych częściach Niemiec obowiązują strefy całkowicie wolne od fajerwerków, m.in. w kilku dzielnicach Berlina. Jak poinformowała na swojej stronie niemiecka policja, prywatne użycie fajerwerków poza okresem sylwestrowym jest zabronione. Za nieprzestrzeganie zakazu może grozić kara grzywny do 10 tys. euro.

W Czechach z kolei 1 grudnia br. weszła w życie nowelizacja ustawy o pirotechnice. Zgodnie z nią konsument może zakupić fajerwerki typu F1 od 15 lat, F2 od 18 lat, a te typu F3 od 21 lat z wymaganymi kwalifikacjami zawodowymi. Produkty pirotechniczne w Czechach można nabyć wyłącznie w stacjonarnych sklepach specjalistycznych, a zabronione jest używanie fajerwerków większej klasy niż F1 w okolicach szpitali, schronisk, placówek świadczących usługi socjalne i ogrodów zoologicznych. Istnieją także mapy z obszarami, gdzie obowiązuje zakaz odpalania fajerwerków. Jak informuje czeska policja na swojej stronie, za naruszenie zakazów grozi kara grzywny do 100 tys. koron czeskich (ok. 4 tys. euro).

W Norwegii konsumenci mogą kupić pierwsze trzy klasy wyrobów pirotechnicznych w okresie od 27 do 31 grudnia. Jak informuje norweska Dyrekcja ds. Bezpieczeństwa Społecznego i Gotowości, nielegalne są fajerwerki zaliczane do kategorii rakiet i petard. Te dozwolone można używać tylko w Sylwestra – między godziną 18 w dniu 31 grudnia a godziną 2 w nocy 1 stycznia. Użycie w inne dni wymaga specjalnego pozwolenia. Dodatkowo poszczególne gminy mogą zadecydować o zakazie odpalania fajerwerków w poszczególnych strefach, nie mogą jednak decydować o zakazie dla całej gminy.

W grudniu br. zasady dot. materiałów pirotechnicznych zaostrzyły Węgry. Tam na mocy decyzji Zgromadzenia Metropolitalnego Budapesztu fajerwerki zostały zakazane w większości miejsc publicznych w stolicy. Zgodnie z nowymi przepisami fajerwerki sklasyfikowane jako kategoria F2 i F3 nie mogą być używane w Budapeszcie przed godziną 20 w dniu 31 grudnia ani po godzinie 2 w nocy 1 stycznia. Dozwolony czas został skrócony o połowę, z dwunastu do sześciu godzin. Naruszenie przepisów może skutkować karami administracyjnymi w wysokości od 200 tys. do 1,2 miliona forintów (ok. 500 do ponad 3 tys. euro) w zależności od wagi wykroczenia.

W Wielkiej Brytanii fajerwerki można kupić w okresie od 26 do 31 grudnia. Zakup materiałów pirotechnicznych możliwy jest również m.in. przed chińskim Nowym Rokiem. Dozwolone są fajerwerki typu F1 od 16 roku życia, F2 i F3 od 18 roku życia. Fajerwerki typu F4 – według prawa obowiązującego w Wielkiej Brytanii – mogą obsługiwać wyłącznie profesjonaliści. Jak podaje strona rządowa Wielkiej Brytanii, za nielegalną sprzedaż lub używanie fajerwerków grozi kara grzywny do 5000 funtów (ok. 5700 euro) lub kara pozbawienia wolności do 6 miesięcy.

Na Malcie, gdzie przemysł pirotechniczny jest dobrze rozwinięty, również obowiązują przepisy dotyczące zakupu i użycia fajerwerków. Fajerwerki kategorii F1 mogą zakupić osoby od 12 roku życia, a typ F2 i F3 od 18 roku życia. Kraj ten posiada również różne stopnie licencji uprawniających do produkcji lub obsługi fajerwerków. Kategoria A jest przyznawana wykwalifikowanym osobom w produkcji fajerwerków, za to kategoria B jest przeznaczona dla asystentów osób z licencją A. Licencję C mogą uzyskać osoby uprawnione do odpalania fajerwerków wyższych klas pod nadzorem osoby z licencją A, a kategorię D przyznaje się osobom odbywającym kurs w celu uzyskania licencji kategorii B. Bez licencji nie można na Malcie produkować fajerwerków ani używać tych z wyższych klas.

W Polsce dwoma projektami zakazującymi stosowania fajerwerków nadzwyczajna komisja ds. ochrony zwierząt miała się zająć w grudniu, ale to nie nastąpiło. Nie wiadomo, czy dojdzie do tego w przyszłym roku, choć posłowie z komisji wyrażają taką nadzieję. Sceptyczne stanowisko do tego rodzaju projektów prezentował dotąd rząd. W stanowisku wobec projektu Lewicy rząd podkreślił, że „w dalszych pracach parlamentarnych należy wziąć pod uwagę interesy firm działających w branży pirotechnicznej, aby zmniejszyć negatywne skutki wprowadzanych ograniczeń i zakazów”. (PAP)

wm/ pś/ mhr/

Polska, Warszawa