Izba Pamięci nosi imię powstańczyni Wandy Traczyk-Stawskiej

17 września 2026 roku radni m.st. Warszawy jednogłośnie przyjęli uchwałę w sprawie zmiany nazwy i statutu Muzeum Warszawy. Zgodnie z nią Izba Pamięci przy Cmentarzu Powstańców Warszawy otrzymała imię Wandy Traczyk-Stawskiej. Podczas uroczystości odsłonięto nową nazwę placówki: Izba Pamięci przy Cmentarzu Powstańców Warszawy im. Wandy Traczyk-Stawskiej.

Nadanie imienia upamiętnia wieloletnie starania Traczyk-Stawskiej o zachowanie pamięci o ofiarach Powstania Warszawskiego, jego uczestnikach i cywilnych mieszkańcach miasta. Powstańczyni zabiegała szczególnie o godne upamiętnienie tysięcy cywilów, którzy zginęli bez broni w piwnicach, na ulicach i w ruinach domów. Pamięć o ich losach była jednym z najważniejszych elementów jej działalności społecznej.

Prezydent m.st. Warszawy Rafał Trzaskowski napisał w liście, że historia Powstania to nie tylko heroizm walczących, ale również dramat cywilów. Podkreślił też wdzięczność za mądrość i szlachetność Traczyk-Stawskiej, jej troskę o młode pokolenie oraz działania na rzecz wzajemnego zrozumienia i pokoju. List odczytała zastępczyni prezydenta m.st. Warszawy Karolina Bober.

Izba Pamięci powstała z inicjatywy Społecznego Komitetu, któremu przewodniczyła Wanda Traczyk-Stawska. Kamień węgielny pod budowę wmurowano w lipcu 2021 roku. Placówka służy mieszkańcom i odwiedzającym jako miejsce edukacji, refleksji i budowania świadomości historycznej.

Cmentarz Powstańców Warszawy jest miejscem spoczynku uczestników Powstania oraz tysięcy mieszkańców miasta, którzy zginęli w 1944 roku. Traczyk-Stawska zabiegała o zachowanie jego historycznego charakteru, konserwację i renowację grobów, pomników oraz tablic pamiątkowych. Dzięki jej staraniom cmentarz zyskał także nowe elementy edukacyjne.

Prezes Związku Powstańców Warszawskich Janusz Maksymowicz podkreślił, że Traczyk-Stawska przez całe życie pielęgnowała pamięć o poległych koleżankach i kolegach oraz o wartościach, za które walczyli. Jak zaznaczył, patronka Izby mówiła o znaczeniu szacunku, wolności, solidarności i pokoju. Nazwisko w nazwie placówki ma przypominać, że pamięć wymaga troski i zaangażowania, a także ludzi, którzy upominają się o tych, których głos nie może już wybrzmieć.

Poseł do Parlamentu Europejskiego Michał Szczerba mówił, że Wanda Traczyk-Stawska była żołnierką i nauczycielką, a przede wszystkim strażniczką pamięci o powstańcach i cywilnych mieszkańcach Warszawy. Nadanie jej imienia Izbie uznał za wyraz wdzięczności za inicjatywy, które wpisały się w historię miasta, i zobowiązanie kolejnych pokoleń do pielęgnowania pamięci oraz prawdy historycznej.

Sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Magdalena Roguska przypomniała, że Traczyk-Stawska mówiła podczas spotkań: «Macie bardzo dużo do zrobienia». Apelowała o pamięć o wydarzeniach, ludziach, odwadze i niezłomności, a także o sprzeciw wobec zła i obojętności. Jak podkreśliła Roguska, przyszłość budowana przez kolejne pokolenia powinna być lepsza i bezpieczna.

Izba pozwala spojrzeć na Powstanie Warszawskie także z perspektywy zwykłych mieszkańców i ogromu tragedii, która dotknęła Warszawę w 1944 roku. Dyrektor Muzeum Warszawy, Katarzyna Wagner, zaznaczyła, że placówka czuje odpowiedzialność za ideowy testament Wandy Traczyk-Stawskiej i chce kontynuować jej działania na wielu płaszczyznach.

_{Źródło: Urząd m.st. Warszawy}