Elizeum - osuszanie tajemniczej groty

Elizeum to jeden z najbardziej tajemniczych zabytków Warszawy. Sama budowla i teren parku są wpisane do rejestru zabytków. Przez 200 lat izolacja z gliny była niszczona przez siły natury. Dlatego teraz tak ważne jest stworzenie jej na nowo i zapewnienie odpowiedniej wentylacji.

Osuszanie - najważniejsza część remontu

Obecnie trwa pierwszy etap remontu unikatowego zabytku. Wierzchnia warstwa ziemi została już usunięta. Odkryto wszystkie kanały wentylacyjne, udrożniono je oraz wymurowano kominy wentylacyjne powyżej poziomu gruntu. Budowla została przykryta w całości membraną, która ma odprowadzać wodę opadową. Wkrótce w kanałach wentylacyjnych zostaną zamontowane niewielkie wentylatorki, aby wspomagały osuszenie.

Pomiary wilgotności

Od czerwca 2026 r. wykonywane są regularne pomiary wilgotności cegły. Wytypowano 40 stałych punktów pomiarowych na poziomie 0 (sala centralna, dolny korytarz i sklepienie kopuły) i 23 punkty na poziomie I (górny korytarz). Każdy punkt mierzony jest na trzech wysokościach: 20, 90 i 150 cm od poziomu gruntu.

Pomiary te będą prowadzone przez następne kilka miesięcy. Jednocześnie pod stałą obserwacją będą cegły i relikty tynków. Potrzebna jest ocena ich reakcji na zmieniającą się wilgotność. Osuszanie wymaga czasu. Zbyt szybkie wysychanie może doprowadzić do spudrowania cegły i odpadnięcia tynków. Po osuszeniu obiektu, wzmocnieniu cegły i zabezpieczeniu tynków, będzie można przystąpić do drugiej fazy prac czyli wykonania izolacji docelowej.

Za prace w Elizeum odpowiada Stołeczny Zarząd Rozbudowy Miasta wraz z Biurem Stołecznego Konserwatora Zabytków. Termin ich zakończenia to połowa 2028 r., a planowany koszt to blisko 4,9 mln zł. Inwestycja otrzymała dofinansowanie z „Rządowego Programu Odbudowy Zabytków”.

200 metrów rozrywki

Elizeum wybudowane zostało pod koniec XVIII wieku na polecenie księcia Kazimierza Poniatowskiego (brat króla Stanisława Augusta) i nazwane na cześć mitycznych Pól Elizejskich. Rotunda, na stoku Skarpy Warszawskiej w Parku Na Książęcem (obecnie Park im. Marszałka E. Rydza-Śmigłego), powstała według projektu Szymona Bogumiła Zuga i pierwotnie pełniła funkcje rozrywkowe, będąc rodzajem podziemnej groty parkowej. Obiekt o powierzchni ponad 200 m kw. składa się z pięciu stref: wejściowej, reprezentacyjno-wypoczynkowej, gospodarczej, chóru muzycznego, komunikacji - klatki schodowej oraz głównej sali pod kopułą.

Wnętrze groty było niegdyś bogato dekorowane freskami, kolumnami, rzeźbami i sztukateriami. Jednak w wyniku niewłaściwego użytkowania obiektu, po śmierci księcia w 1800 r., doszło do znacznej destrukcji wnętrza. W ciągu ostatnich dwustu lat, wskutek porastania korzeni drzew i krzewów prawie całkowitemu zniszczeniu uległa warstwa izolacji z gliny, którą grota była obłożona od zewnątrz. To ostatecznie doprowadziło do zniszczenia historycznego wystroju.